Tutaj dostarczamy informacje o różnych dolegliwościach podczas ciąży oraz o ich przyczynach i skutkach.

Choroby


Stan przedrzucawkowy to jedno z poważniejszych powikłań ciąży, które wymaga szybkiej reakcji i stałej opieki medycznej. Choć dotyczy stosunkowo niewielkiego odsetka kobiet w ciąży, jego konsekwencje mogą być groźne zarówno dla przyszłej mamy, jak i dla dziecka. Dlatego ważne jest, aby każda przyszła mama potrafiła rozpoznać wczesne sygnały i wiedziała, kiedy natychmiast zgłosić się do lekarza. Świadomość objawów pozwala na szybszą interwencję, co w praktyce może znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań.

__Wczesne sygnały ostrzegawcze__
Jednym z pierwszych symptomów stanu przedrzucawkowego jest nagły wzrost ciśnienia tętniczego. Kobiety, które wcześniej nie miały problemów z nadciśnieniem, mogą zauważyć wartości powyżej 140/90 mmHg. Towarzyszyć temu mogą obrzęki, szczególnie w okolicach twarzy, rąk czy nóg, które nie ustępują po odpoczynku czy zmianie pozycji. Innym wczesnym objawem są silne bóle głowy, często uporczywe i nieustępujące po standardowych metodach łagodzenia bólu. Warto także zwrócić uwagę na zaburzenia widzenia, takie jak zamglenie, migotanie przed oczami czy nadwrażliwość na światło, gdyż mogą one świadczyć o nasilającym się procesie chorobowym i wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej.

__Objawy wymagające natychmiastowej interwencji__
Stan przedrzucawkowy może rozwijać się dynamicznie, dlatego pewne symptomy wymagają pilnej wizyty w szpitalu. Należą do nich: nagły i nasilający się ból brzucha, zwłaszcza w prawym podżebrzu, wymioty, zmniejszenie ilości oddawanego moczu, a także silne obrzęki całego ciała. Należy tu również zwrócić uwagę na silny ból głowy oraz zaburzenia widzenia, takie jak zamglenie, migotanie przed oczami czy nadwrażliwość na światło, gdyż mogą one świadczyć o nasilającym się procesie chorobowym i wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Kolejnym alarmującym sygnałem są drgawki lub utrata przytomności, choć występują rzadko, są oznaką przejścia w stan rzucawki, który stanowi zagrożenie życia. Każdy z tych objawów wymaga natychmiastowego kontaktu z personelem medycznym w szpitalu. Szybka reakcja zwiększa szanse na bezpieczne zakończenie ciąży i minimalizuje ryzyko powikłań dla dziecka.

__Czynniki ryzyka i profilaktyka__
Nie każda kobieta w ciąży jest jednakowo narażona na stan przedrzucawkowy. Ryzyko zwiększa się u kobiet z wcześniejszym nadciśnieniem, cukrzycą, chorobami nerek, a także u tych, które spodziewają się pierwszego dziecka. Istotne są również czynniki genetyczne oraz wiek. Kobiety poniżej 20. roku życia i powyżej 35. roku życia częściej doświadczają tego powikłania. W profilaktyce kluczowa jest regularna kontrola ciśnienia, badania moczu w kierunku białka oraz monitorowanie masy ciała. Lekarze często zalecają też odpowiednią dietę, bogatą w składniki odżywcze oraz aktywność fizyczną, oczywiście po konsultacji medycznej.

__Co zrobić w przypadku podejrzenia stanu przedrzucawkowego?__
Przede wszystkim zachować spokój, ale nie zwlekać z kontaktem z lekarzem. W przypadku niepokojących objawów najlepiej udać się bezpośrednio do szpitala lub wezwać pogotowie, jeśli objawy są nasilone. W codziennej obserwacji warto prowadzić dzienniczek ciśnienia, notować obrzęki i wszelkie nietypowe dolegliwości. Każda wizyta kontrolna powinna być okazją do rozmowy z lekarzem o wszelkich niepokojących zmianach. Pamiętajmy, że wczesne wykrycie stanu przedrzucawkowego pozwala na wdrożenie leczenia i ochronę zarówno mamy, jak i dziecka.

*Źródła:
Instytut Matki i Dziecka – „Stan przedrzucawkowy w ciąży: diagnostyka i postępowanie”
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – „Ciąża wysokiego ryzyka: nadciśnienie i powikłania”
Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników – wytyczne dotyczące monitorowania ciśnienia w ciąży
Medycyna Praktyczna – Ginekologia i Położnictwo – „Stan przedrzucawkowy: objawy, diagnostyka, interwencja”*

Stan przedrzucawkowy to jedno z poważniejszych powikłań ciąży, które wymaga szybkiej reakcji i stałe...

Objawy stanu przedrzucawkowego – kiedy natychmiast do lekarza?

pexels-sora-shimazaki-5938366 (1)


Ciąża to wyjątkowy czas, nie tylko pełen radości, ale też wyzwań, zwłaszcza tych zdrowotnych. Jednym z częstszych problemów, które mogą pojawić się w trakcie tych dziewięciu miesięcy, jest cukrzyca ciążowa. Choć sama nazwa może brzmieć niepokojąco, warto wiedzieć, że dzięki regularnym badaniom i odpowiedniemu podejściu, schorzenie to w większości przypadków nie stanowi zagrożenia ani dla mamy, ani dla dziecka. Kluczem jest świadomość i szybka reakcja, dlatego przygotowaliśmy ten przewodnik, który pomoże Ci zrozumieć, czym naprawdę jest cukrzyca ciążowa i jak się z nią obchodzić.

Każda kobieta w ciąży już na pierwszej wizycie u lekarza ma zlecane badanie poziomu glukozy we krwi. Zdarza się, że wyniki są w normie, ale w miarę rozwoju ciąży organizm reaguje na zmiany hormonalne w sposób, który utrudnia prawidłowe wykorzystywanie insuliny. Wtedy może dojść do podwyższenia poziomu cukru we krwi i to właśnie jest cukrzyca ciążowa. Co istotne, często przebiega ona bezobjawowo. Niemniej jednak warto być czujną i zwracać uwagę na niepokojące sygnały, takie jak nadmierne pragnienie, częstsze oddawanie moczu czy uczucie ciągłego zmęczenia, wykraczające poza to typowe dla pierwszego lub trzeciego trymestru.

__Na czym polega diagnoza? Nie taki test straszny, jak go malują__
Jeśli lekarz lub położna zauważą jakiekolwiek nieprawidłowości lub jeśli Twoje wyniki z rutynowego badania glukozy okażą się podwyższone, zostaniesz skierowana na tzw. test obciążenia glukozą, popularnie nazywany krzywą cukrową. To badanie pozwala jednoznacznie ocenić, jak organizm radzi sobie z przetwarzaniem glukozy.

Badanie polega na trzykrotnym pobraniu próbki krwi – najpierw na czczo, a następnie po jednej i dwóch godzinach od wypicia roztworu glukozy (najczęściej 75g rozpuszczonych w wodzie). Sam napój jest bardzo słodki i nie należy do ulubionych smaków kobiet w ciąży, ale trwa to tylko chwilę, a wynik daje lekarzowi pełny obraz sytuacji. Jeśli wartości glukozy przekraczają ustalone normy, diagnozowana jest cukrzyca ciążowa. I choć słowo „cukrzyca” może brzmieć groźnie, w wielu przypadkach wystarczy zmodyfikowana dieta oraz regularna aktywność fizyczna.

__Co dalej? Plan działania dla mamy i dziecka__
Po otrzymaniu diagnozy zostaniesz objęta specjalną opieką. Lekarz może skierować Cię na konsultację z dietetykiem, który pomoże dostosować sposób odżywiania do nowych potrzeb organizmu. W codziennym życiu oznacza to zazwyczaj wprowadzenie kilku prostych, ale skutecznych zasad: regularne posiłki, unikanie nagłych skoków cukru, ograniczenie produktów wysokowęglowodanowych i zwiększenie ilości błonnika w diecie. W większości przypadków już te zmiany wystarczą, aby utrzymać poziom cukru pod kontrolą.

Jeśli jednak dieta okaże się niewystarczająca, lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne w formie doustnych leków lub zastrzyków insulinowych. Niezależnie od metody, kluczowe jest regularne monitorowanie poziomu cukru, najczęściej przy pomocy glukometru przez samodzielne nakłuwanie palca kilka razy dziennie. Dodatkowo wykonywane są częstsze badania USG, by sprawdzić tempo wzrostu dziecka. Cukrzyca ciążowa może bowiem wpływać na masę urodzeniową maluszka, zwiększając ryzyko tzw. makrosomii, czyli urodzenia dziecka o masie powyżej 4 kg.

__Czy cukrzyca zostaje z Tobą po porodzie?__
Dobra wiadomość jest taka, że cukrzyca ciążowa najczęściej mija po porodzie. W ciągu kilku tygodni od narodzin dziecka zaleca się wykonanie kontrolnego badania poziomu glukozy, aby upewnić się, że wszystko wróciło do normy. W nielicznych przypadkach cukrzyca ciążowa może przekształcić się w cukrzycę typu 1 lub zwiększyć ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 w przyszłości. Dlatego tak ważne jest, aby po ciąży kontynuować zdrowy styl życia: zbilansowana dieta, ruch, sen i regularne badania to najskuteczniejsze środki profilaktyczne.

Jeśli jesteś w ciąży i niepokoi Cię temat cukrzycy ciążowej – nie zwlekaj. Porozmawiaj o tym z położną lub lekarzem prowadzącym. Wiedza, świadomość i wsparcie specjalistów pozwolą Ci przejść przez ten etap spokojnie i bezpiecznie.

*Źródła:
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Gestational Diabetes
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Practice Bulletin No. 190: Gestational Diabetes Mellitus. Obstetrics & Gynecology, 131(2), 2018.
Komitet Zdrowia Publicznego PTD. Zalecenia dotyczące postępowania u kobiet z cukrzycą w ciąży, Diabetologia Praktyczna, 2021.
World Health Organization. Diagnostic Criteria and Classification of Hyperglycaemia First Detected in Pregnancy, 2013.*


Ciąża to wyjątkowy czas, nie tylko pełen radości, ale też wyzwań, zwłaszcza tych zdrowotnych. Jednym...

Cukrzyca ciążowa

Untitled-23 (1)


Twoje ciało w ciąży codziennie się zmienia – rośnie objętość krwi, zmienia się ciśnienie, a układ krążenia dopasowuje się do zupełnie nowej roli. Spadki i wzrosty ciśnienia są dość typowe, zwłaszcza na początku i końcu ciąży, ale niektóre z nich mogą sygnalizować coś więcej. Jeśli zauważysz, że boli Cię głowa, masz obrzęki, mroczki przed oczami i czujesz się ogólnie „rozbita” – warto pomyśleć o preeklampsji, znanej też jako zatrucie ciążowe.
To nie jest fanaberia ani rzadki przypadek – preeklampsja dotyczy od 2 do 10 procent ciężarnych, a szczególnie często pojawia się w pierwszej ciąży. Wiele kobiet nie czuje nic – dlatego tak ważne są regularne wizyty u lekarza, mierzenie ciśnienia i badania moczu. Jeśli ciśnienie przekracza 140/90 mmHg, a w badaniu moczu pojawia się białko, lekarze mogą podejrzewać początek zatrucia ciążowego. Dobrze wykryte wcześnie i monitorowane – nie musi oznaczać zagrożenia, ale zaniedbane może prowadzić do bardzo poważnych powikłań.

__Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?__
Większość kobiet nie łączy pierwszych sygnałów zatrucia ciążowego z problemami krążeniowymi. A to właśnie układ krwionośny często jako pierwszy wysyła subtelne sygnały: uczucie ucisku w głowie, widzenie „przez mgłę”, mroczki, błyski, czy narastające zmęczenie i rozdrażnienie. 
Inne objawy to:
- ból głowy, który nie mija po odpoczynku ani lekach,
- opuchlizna twarzy, dłoni lub stóp – szczególnie ta, która nie znika po nocy,
- bóle pod prawym żebrem,
- mdłości i zawroty głowy,
- szybki przyrost masy ciała związany z zatrzymywaniem wody w organizmie.

Niektóre z tych symptomów mogą występować także w zdrowej ciąży, dlatego nie wpadaj od razu w panikę – ale nie ignoruj ich. Nawet jeśli to „tylko ciśnienie”, lepiej sprawdzić to raz za dużo niż raz za mało. W skrajnych przypadkach nieleczona preeklampsja może przejść w eklampsję (rzucawkę) – stan, w którym dochodzi do drgawek, utraty przytomności, a nawet zagrożenia życia mamy i dziecka. 

__Jak wygląda diagnostyka i co dzieje się dalej?__
Gdy lekarz podejrzewa zatrucie ciążowe, standardem jest dokładne USG, ocena przepływów w tętnicach macicznych i pomiary wzrostu dziecka. Zleca się też badania krwi, testy na obecność białka w moczu i oczywiście stały monitoring ciśnienia. W niektórych przypadkach wystarczy obserwacja i częstsze wizyty, w innych potrzebne będzie leczenie farmakologiczne, najczęściej lekami obniżającymi ciśnienie. Jeśli sytuacja się pogarsza, możliwe jest włączenie sterydów (dla dojrzewania płuc dziecka) lub leczenie szpitalne.

U kobiet z grupy ryzyka, np. z historią preeklampsji w poprzednich ciążach, chorobami nerek czy nadciśnieniem, lekarz może już w pierwszym trymestrze włączyć profilaktykę. To proste działanie znacząco zmniejsza ryzyko powikłań.

Kluczowe jest jednak to, by nie zostawać z objawami samej. Jeśli zauważysz coś niepokojącego, zadzwoń do położnej, umów się do lekarza, skonsultuj się nawet „na wszelki wypadek”. Twoje bezpieczeństwo i zdrowie dziecka są tego warte.

__Czy można temu zapobiec i co robić na co dzień?__
Choć preeklampsji nie da się w 100% przewidzieć ani „wyleczyć domowymi sposobami”, można wiele zdziałać dzięki czujności. 
Najważniejsze to:
- regularnie mierzyć ciśnienie,
- wykonywać badania moczu (także samodzielnie, za pomocą testów paskowych),
- zwracać uwagę na swój nastrój i objawy fizyczne,
- nie bagatelizować złego samopoczucia.

Dieta bogata w warzywa, zdrowe tłuszcze, magnez i błonnik, aktywność dostosowana do trymestru oraz odpoczynek – to podstawy, które wspierają Twoje ciało i krążenie. Nie musisz być perfekcyjna, ale warto być uważna.
Pamiętaj też, że każda emocja ma znaczenie. Niepokój związany z ciśnieniem, koniecznością hospitalizacji, czy nawet sama diagnoza – to rzeczy, które mogą obciążać psychicznie. Nie bój się mówić o tym bliskim, położnej czy psychologowi. Zdrowie psychiczne w ciąży to nie dodatek, tylko fundament.

*Źródła:
Pre-eclampsia: pathogenesis, novel diagnostics and therapies, Elizabeth A. Phipps i in., PMID: 30792480
Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej – zalecenia dla kobiet w ciąży
Informacje edukacyjne: Szpital św. Zofii, Medonet, Centrum Kierach, DOZ*


Twoje ciało w ciąży codziennie się zmienia – rośnie objętość krwi, zmienia się ciśnienie, a układ kr...

Zatrucie ciążowe

AdobeStock 542540433 (1)


Ciąża to czas ogromnych zmian, nie tylko w ciele, ale też w jego potrzebach. Jednym z najczęstszych wyzwań zdrowotnych, z którymi mierzy się przyszła mama, jest niedokrwistość, znana powszechnie jako anemia. Choć brzmi groźnie, odpowiednio wcześnie wykryta i leczona nie stanowi dużego zagrożenia. Oczywiście pod warunkiem, że się jej nie zbagatelizuje.
Na początku ciąży lekarz lub położna zwykle zleca badanie morfologii krwi, by określić poziom hemoglobiny (Hb), czyli białka transportującego tlen. W późniejszych miesiącach badanie to powtarza się kilkukrotnie, ponieważ w miarę rozwoju ciąży objętość krwi w organizmie kobiety znacząco rośnie. To zjawisko, zwane fizjologiczną hemodilucją, sprawia, że krew się „rozrzedza”, a poziom hemoglobiny może naturalnie się obniżać. W wielu przypadkach ten proces przebiega bez komplikacji, jednak u części kobiet może prowadzić do rozwinięcia się anemii ciążowej.

__Co wywołuje anemię i jak ją rozpoznać?__
Główna przyczyna niedokrwistości u kobiet ciężarnych to niedobór żelaza, pierwiastka niezbędnego do produkcji hemoglobiny. Zapotrzebowanie na żelazo wzrasta szczególnie w II i III trymestrze, kiedy rozwijający się płód intensywnie korzysta z rezerw matki. Ale to nie jedyny czynnik. Niedobory witaminy B12, kwasu foliowego czy niektóre infekcje również mogą zaburzyć proces krwiotworzenia.

Objawy anemii bywają mylące i łatwo je zrzucić na karb „uroków ciąży”: przewlekłe zmęczenie, zawroty głowy, duszność przy najmniejszym wysiłku, przyspieszona akcja serca, a nawet pogorszenie koncentracji czy bladość skóry. Dlatego tak ważne jest regularne monitorowanie parametrów krwi – wykrycie Hb poniżej 11 g/dl u kobiet w ciąży jest wskazaniem do wdrożenia leczenia.

__Jak wspomóc organizm – dieta, suplementacja i inne rozwiązania__
W przypadku łagodnej anemii, najczęściej wystarcza zmiana nawyków żywieniowych oraz suplementacja preparatami żelaza dostępnymi bez recepty. Kluczowe jest jednak ich przyjmowanie zgodnie z zaleceniami, najlepiej na czczo, w połączeniu z witaminą C, która zwiększa przyswajalność.

Codzienny jadłospis warto wzbogacić o produkty bogate w żelazo hemowe (lepiej przyswajalne): chude mięso, żółtka jaj, wątróbkę czy ryby. Osoby na diecie roślinnej mogą sięgać po rośliny strączkowe, nasiona, tofu, pestki dyni, komosę ryżową czy suszone morele i figi. Pamiętaj jednak, że nawet zbilansowana dieta nie zawsze pokryje rosnące potrzeby – szczególnie w ostatnich tygodniach ciąży, dlatego tak ważna jest współpraca z lekarzem prowadzącym.
W rzadkich przypadkach np. gdy suplementacja doustna nie przynosi efektów lub występują zaburzenia wchłaniania, może być konieczne podanie żelaza dożylnie. Tego rodzaju leczenie przeprowadza się wyłącznie pod kontrolą specjalisty i najczęściej w warunkach szpitalnych.

__Dlaczego leczenie anemii w ciąży jest tak ważne?__
Nieleczona niedokrwistość może mieć poważne konsekwencje, zarówno dla kobiety, jak i dla rozwijającego się dziecka. Zbyt niski poziom hemoglobiny to nie tylko ryzyko przewlekłego zmęczenia czy problemów z porodem, ale też zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia przedwczesnego porodu, niskiej masy urodzeniowej noworodka czy osłabienia układu odpornościowego u mamy.

Dobrą wiadomością jest to, że anemia rzadko rozwija się nagle. Daje o sobie znać stopniowo, a regularne badania krwi i uważne obserwowanie sygnałów wysyłanych przez organizm pozwalają szybko zareagować. To kolejny powód, dla którego warto ufać swojemu ciału i nie lekceważyć nawet pozornie błahych objawów.

Dbając o siebie w ciąży, dbasz nie tylko o swoje zdrowie, ale i o dobre samopoczucie Twojego dziecka. Anemia może być wyzwaniem, ale z odpowiednim wsparciem i wiedzą w pełni do opanowania.

*Źródła:
Milman N. (2011). Iron and pregnancy – a delicate balance. Annals of Hematology, 90(7), 747–753.
World Health Organization. (2012). Guideline: Daily iron and folic acid supplementation in pregnant women.
Zimmermann M.B., Hurrell R.F. (2007). Nutritional iron deficiency. Lancet, 370(9586), 511–520.*


Ciąża to czas ogromnych zmian, nie tylko w ciele, ale też w jego potrzebach. Jednym z najczęstszych ...

Niedokrwistość, czyli anemia

AdobeStock 348038814


Jesienno-zimowy klimat kojarzy się z ciepłymi kocami, rozgrzewającą herbatą i migoczącymi światełkami. Ale to także czas, kiedy wirusy czują się jak w domu. Jednym z nich jest wirus grypy - choroba, która może być wyjątkowo groźna, szczególnie dla kobiety w ciąży. W tym stanie organizm kobiety zmienia się w wielu obszarach, co może osłabić jej zdolność do walki z infekcjami. To sprawia, że profilaktyka i świadomość są jeszcze ważniejsze.
Poniżej znajdziesz najnowsze informacje: dlaczego grypa w ciąży bywa poważna, co mówią polskie przepisy i rekomendacje, oraz co robić, jeśli już poczujesz objawy.

__Dlaczego grypa w ciąży to poważna sprawa?__
- Ciężarna kobieta należy do grupy ryzyka cięższego przebiegu grypy i jej powikłań.
- Chociaż wirus grypy sam w sobie raczej nie przenika do płodu, gorączka, odwodnienie i reakcje zapalne mogą mieć wpływ na rozwój ciąży. Nieleczona grypa zwiększa ryzyko powikłań - zapalenie płuc, hospitalizacja, a także możliwość wcześniejszego porodu.
- Po porodzie świeżo upieczona mama z grypą może być źródłem zakażenia dla noworodka, który jeszcze nie ma w pełni rozwiniętej odporności.

Dlatego lepiej zapobiegać niż leczyć.

__Czy i kiedy można się szczepić przeciw grypie w ciąży?__
Tak - i to zalecenie jest poparte zarówno międzynarodowymi, jak i polskimi rekomendacjami:
- W Polsce szczepienie przeciw grypie w ciąży jest bezpłatne - dla kobiet ciężarnych obowiązuje tzw. lista „Ciąża +”.
- Szczepionkę można podać w każdym trymestrze ciąży. Nie ma restrykcji co do momentu, jeśli nie występują przeciwwskazania medyczne.
- Optymalnie zaleca się szczepienie przed okresem zwiększonego ryzyka zachorowań, czyli zwykle między wrześniem a marcem.
- Jeśli kobieta będzie w III trymestrze już w sezonie grypowym, rozważa się wcześniejsze szczepienie (np. w lipcu/sierpniu), by zapewnić ochronę dziecku zaraz po porodzie.
- W trakcie trwającej epidemii grypy można szczepić kobiety, które już są w ciąży - niezależnie od trymestru.

__Jaką szczepionkę wybrać?__
- W Polsce stosuje się inaktywowane szczepionki czterowalentne (split lub podjednostkowe).
- Szczepionek żywych (np. donosowych wariantów) nie stosuje się u kobiet w ciąży.

__Przeciwwskazania i uwagi__
- Jeśli kobieta ma ostrą chorobę z wysoką gorączką - szczepienie powinno być odłożone do czasu wyzdrowienia.
- Ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszym szczepieniu lub uczulenie na składnik szczepionki może być przeciwwskazaniem. 

__A co po porodzie? (w okresie połogu i karmienia)__
- Karmienie piersią nie jest przeciwwskazaniem do szczepień inaktywowanych (w tym szczepienia przeciw grypie). 
- Kobieta w okresie połogu może być również szczepiona przeciw grypie, jeśli nie była zaszczepiona w ciąży lub jeśli sezon grypowy się rozpoczął.
- Ponadto, w Polsce w ciąży i okresie okołoporodowym rekomenduje się także inne szczepienia, np. przeciw krztuścowi (dTpa), w określonym przedziale 27–36 tygodnia ciąży.

__Jak bardzo to działa - co mówią badania?__
- Ostatnie badania w Polsce wykazują, że tylko około 18 % kobiet w ciąży deklaruje, że została zaszczepiona przeciw grypie w danym sezonie. To bardzo niski odsetek w kontekście rekomendacji.
- W badaniu retrospektywnym 591 kobiet - 51 % uważało, że szczepionka przeciw grypie jest bezpieczna w ciąży, ale tylko ~6 % faktycznie się zaszczepiło. 
- Wyniki badań dotyczących immunogenności wskazują, że kobiety w ciąży generują odpowiedź immunologiczną podobną do niebędących w ciąży, czyli szczepienie ma sens i skuteczność.

__Jak się skutecznie chronić - Twoja lista działań__
1. Zaszczep się przeciw grypie - to najlepsza ochrona dla Ciebie i dziecka.
2. Higiena: myj ręce często, unikaj bliskiego kontaktu z osobami chorymi.
3. Odpoczywaj i nawadniaj się, szczególnie w okresie podwyższonej zachorowalności.
4. Zaszczep całą rodzinę, jeśli to możliwe - to zmniejsza ryzyko „wprowadzenia” wirusa do domu.
5. Obserwuj objawy infekcji: wysoką gorączkę, dreszcze, ból mięśni, kaszel, duszność - w razie pogorszenia skontaktuj się z lekarzem.
6. Nie stosuj leków na własną rękę - wiele preparatów dostępnych bez recepty ma ograniczone lub niepewne bezpieczeństwo w ciąży.

*Źródła:
Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników, Polskie Towarzystwo Wakcynologii, Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej – Rekomendacje dotyczące szczepień kobiet planujących ciążę, ciężarnych oraz karmiących (2024)
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - portal szczepienia.pzh.gov.pl
Ministerstwo Zdrowia / gov.pl - informacje o szczepieniach ochronnych kobiet w ciąży
Fundacja Instytut Matki i Dziecka - materiały edukacyjne dla kobiet w ciąży
WHO - Influenza vaccination in pregnancy: guidelines and benefits
CDC - Influenza and Pregnancy Fact Sheet
Badania naukowe:
Maternal Vaccination and Neonatal Feeding Strategies Among Polish Women, Vaccines (MDPI), 2025
Attitudes Toward Vaccinations During Pregnancy in Poland: A Retrospective Study, PubMed, 2024*


Jesienno-zimowy klimat kojarzy się z ciepłymi kocami, rozgrzewającą herbatą i migoczącymi światełkam...

Grypa

AdobeStock 327531666


*RSV to…*
RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to wirus syncytialny oddechowy, który u dorosłych i starszych dzieci zwykle wywołuje objawy podobne do przeziębienia. Dla najmłodszych – zwłaszcza noworodków i niemowląt – może być jednak znacznie groźniejszy. Może prowadzić do zapalenia oskrzelików czy płuc i w niektórych przypadkach wymagać hospitalizacji.

➡️ RSV to główna przyczyna hospitalizacji niemowląt na całym świecie.

__Aż 68% dzieci zaraża się w pierwszym roku życia__, a prawie __wszystkie (97%) do drugiego roku życia.__

__Ponad połowa wszystkich hospitalizacji__ z powodu RSV dotyczy __niemowląt w pierwszych 3 miesiącach__, __a ponad 75% – w pierwszym półroczu życia.__
W krajach rozwiniętych nawet 1–2% niemowląt trafia do szpitala z powodu zakażenia RSV.

🧣 __Szczyt zachorowań na RSV__ przypada między __październikiem a lutym__, ale pierwsze przypadki pojawiają się już we wrześniu i mogą trwać aż do kwietnia, stopniowo malejąc w maju, czerwcu i lipcu.
Najbardziej narażone na ciężki przebieg są wcześniaki, noworodki oraz dzieci z chorobami współtowarzyszącymi.

__Jak chronić dziecko przed RSV już w ciąży?__
Od 2025 roku przyszłe mamy w Polsce mają dodatkową możliwość ochrony swojego dziecka przed wirusem RSV.
__Szczepionka przeciw RSV jest rekomendowana do podania kobietom pomiędzy 32. a 36. tygodniem ciąży.__
W przypadku zwiększonego ryzyka porodu przedwczesnego możliwe jest wcześniejsze podanie szczepionki – między 24. a 36. tygodniem ciąży, zgodnie z zapisami Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL).

Po szczepieniu organizm mamy wytwarza przeciwciała, które są transportowane przez łożysko do płodu. Dzięki temu __noworodek jest chroniony już od pierwszego oddechu__ – w okresie, gdy zakażenie RSV może być dla niego najbardziej niebezpieczne.

__Najważniejsze fakty o szczepieniu:__
- jest zalecane, ale nieobowiązkowe,
- od kwietnia 2025 r. będzie refundowane (bezpłatne) dla kobiet w ciąży – receptę może wystawić lekarz lub położna zgodnie z zasadami refundacji,

*wystawienie bezpłatnej recepty wymaga:*
• potwierdzenia, że pacjentka jest świadczeniobiorcą,
• potwierdzenia ciąży lub połogu przez:
– lekarza specjalistę w dziedzinie położnictwa i ginekologii lub lekarza w trakcie specjalizacji z tej dziedziny,
– położną podstawowej opieki zdrowotnej lub położną z poradni położniczo-ginekologicznej,
• użycia leku znajdującego się na liście leków bezpłatnych dla kobiet w ciąży lub połogu,
• rozpoznania wskazań, w których lek jest refundowany,

*receptę może wystawić:*
• lekarz specjalista ginekolog-położnik lub lekarz w trakcie specjalizacji,
• położna POZ lub położna z poradni położniczo-ginekologicznej,
• lekarz rodzinny lub inna osoba uprawniona do wystawiania recept (np. pielęgniarka), po otrzymaniu zaświadczenia lub karty ciąży od jednej z ww. osób,

- szczepionka nie zawiera żywego wirusa, dlatego może być bezpiecznie stosowana w ciąży,
- ostateczną decyzję o szczepieniu zawsze podejmuje lekarz prowadzący ciążę.

✅Warto wiedzieć, że ochrona dziecka po szczepieniu mamy w ciąży trwa średnio do około 6 miesięcy po porodzie.
Żeby ta ochrona była skuteczna w sezonie RSV (czyli jesienią i zimą), najlepiej, gdy dziecko urodzi się tuż przed sezonem lub w jego trakcie.
Jeśli maluch przyjdzie na świat wiosną lub latem, może się zdarzyć, że ochrona osłabnie jeszcze przed kolejnym sezonem RSV. Dlatego w takich sytuacjach warto rozważyć także inne formy zabezpieczenia dziecka.

Inne formy profilaktyki RSV po narodzinach dziecka
✅ Oprócz szczepienia kobiet w ciąży istnieją także inne sposoby ochrony niemowląt przed RSV po urodzeniu. Są to gotowe przeciwciała, które podaje się dziecku w zastrzyku.

1. Przeciwciała dla dzieci z grup ryzyka (program B.40)
- przeznaczone dla wcześniaków oraz dzieci z poważnymi chorobami serca lub płuc,
- finansowane przez Ministerstwo Zdrowia,
- podawane kilka razy w trakcie sezonu RSV (zwykle 5 dawek, co około 30 dni).
2. Przeciwciało o dłuższym czasie działania
- jedno podanie wystarcza na cały sezon RSV,
- dostępne w Polsce od 2025 roku,
- mogą je otrzymać wszystkie niemowlęta, nie tylko z grup ryzyka,
- aktualnie jest to forma odpłatna.

To rozwiązanie jest szczególnie pomocne dla dzieci urodzonych poza sezonem RSV lub tych, które nie zdążyły uzyskać pełnej ochrony dzięki szczepieniu mamy w ciąży.

__Jak rozpoznać zakażenie RSV u dziecka?__
Objawy często przypominają zwykłe przeziębienie, ale szczególną uwagę powinny zwrócić:
- początkowo wodnisty katar przechodzący w gęstą wydzielinę z nosa,
- początkowo suchy kaszel, który po kilku dniach może przechodzić w mokry z towarzyszącym odkrztuszaniem,
- objawem bywa tzw. “świszczący oddech”
- gorączka,
- duszności 
- brak apetytu i zmęczenie, ogólne osłabienie organizmu.

Jeśli dziecko ma nasilone trudności z oddychaniem i karmieniem lub oddaje mniej moczu, *niezwłocznie zgłoś się do lekarza*.

__Co możesz zrobić w domu?__
- Ułóż malucha z lekko uniesioną górną częścią ciała.
- Noś dziecko w pozycji pionowej (chusta, nosidło).
- Oczyszczaj nosek solą fizjologiczną i aspiratorem.
- Karm częściej, bo dziecko szybciej się męczy, dbaj o odpowiednie nawodnienie.

__Jak zapobiegać zakażeniu?__
- Unikaj kontaktu malucha z osobami przeziębionymi.
- Poproś, by bliscy nie całowali dziecka w twarz.
- Zawsze myj i dezynfekuj ręce przed kontaktem z dzieckiem.
- Jeśli sama masz infekcję, zasłaniaj usta i nos przedramieniem, nie dłonią.

__Krótko o RSV__
- To wirus z rodziny Paramyxoviridae.
- *Infekcja rozwija się w ciągu 3–6 dni* – okres zarażania zaczyna się nawet dzień–dwa przed wystąpieniem objawów i trwa około 7 dni.
__Wirus RSV może przetrwać:__
- do *30 minut na skórze,*
- około *2 godzin na tkaninach i tekstyliach,*
- do 7 godzin na meblach,
- oraz nawet *12 godzin na powierzchniach nieporowatych* (np. plastiku, stali).

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową – np. podczas kaszlu lub kichania – oraz drogą kontaktową, czyli przez dotknięcie powierzchni skażonych wydzieliną z dróg oddechowych (np. zabawek, klamek, poręczy czy skóry osoby chorej).

*Źródła:
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – szczepienia.pzh.gov.pl
pacjent.gov.pl
Polskie Towarzystwo Wakcynologii
Folkhälsomyndigheten, 1177 Vårdguiden
szczepieniersv.pl – Czym jest RSV
gov.pl – Szczepienia przeciw RSV bezpłatne dla kobiet w ciąży i osób w wieku 65+*

RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to wirus syncytialny oddechowy, który u dorosłych i starszych...

Wirus RSV

AdobeStock 584026321

Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) to choroba wywoływana przez wirus, który atakuje wątrobę. Najczęściej przenosi się drogą płciową albo przez kontakt z krwią - np. podczas zabiegów medycznych, tatuaży wykonywanych nieodpowiednimi narzędziami, wspólnego używania igieł czy brzytew.

W ciąży HBV nabiera jeszcze większego znaczenia, gdyż jest duże ryzyko transmisji przez łożysko oraz może dojść do zakażenia dziecka w trakcie porodu. Dlatego w Polsce każda kobieta ciężarna ma wykonywane badania w kierunku HBV - żeby upewnić się, że dziecko po porodzie zostanie odpowiednio zabezpieczone.

__Jak wygląda diagnostyka w ciąży?__
Już na samym początku ciąży lekarz zleca Ci badania krwi. Zgodnie ze Standardem Organizacyjnym Opieki Okołoporodowej każda ciężarna między 33, a 37 tygodniem ciąży zostaje skierowana na badanie HBs. Wielu ginekologów zaleca jednak wykonanie tego badania już w I trymestrze ciąży.
- HBsAg - to antygen powierzchniowy wirusa. Jeśli wynik jest dodatni, oznacza, że jesteś zakażona i trzeba zaplanować profilaktykę dla dziecka.
- W niektórych przypadkach wykonuje się też dodatkowe badania, np. oznaczenie HBV DNA (ilości wirusa we krwi), czy badanie na obecność antygenu HBe, żeby ocenić, jak duże jest ryzyko zakażenia dziecka.

Warto wiedzieć, że od zakażenia do pojawienia się objawów może minąć nawet kilka miesięcy, a połowa zakażonych osób nie ma żadnych dolegliwości.

__Jakie objawy mogą sugerować HBV?__
Czasem to wygląda jak zwykła infekcja:
- gorączka, bóle mięśni i stawów, złe samopoczucie,
- czasem dołącza się żółtaczka - czyli zażółcenie skóry i białek oczu, ciemniejszy mocz, jaśniejsze stolce.

Ale wiele osób przechodzi zakażenie zupełnie bezobjawowo, dlatego tak ważne są badania krwi w ciąży.

__Co, jeśli wynik jest dodatni?__
Nie panikuj - to wcale nie oznacza, że dziecko na pewno się zarazi. Dzięki profilaktyce ryzyko można mocno obniżyć.
👉 Jeśli jesteś nosicielką HBV:
- Twój lekarz prowadzący może skierować Cię dodatkowo do specjalisty chorób zakaźnych lub hepatologa.
- W III trymestrze, jeśli wiremia (ilość wirusa we krwi) jest bardzo wysoka, można rozważyć leczenie przeciwwirusowe, np. tenofowirem. O tym zawsze decyduje lekarz.

__Jak chroni się noworodka?__
To jeden z najważniejszych punktów. Jeśli mama jest zakażona HBV, to:
- dziecko otrzymuje w ciągu pierwszych 12 godzin po porodzie dwie rzeczy:
1. immunoglobulinę przeciw HBV (HBIG) – gotowe przeciwciała, które natychmiast zaczynają chronić,
2. pierwszą dawkę szczepionki przeciw HBV,
- potem maluch dostaje kolejne dawki szczepionki w 1. i 6. miesiącu życia (schemat 0-1-6 - dotyczy dzieci z wagą urodzeniową >2 kg.).

Dzięki temu ryzyko, że dziecko rozwinie przewlekłe WZW B, spada do poniżej 5%.
Dodatni wynik antygenu HBs nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią.
Jeśli mama nie jest zakażona, to i tak noworodki w Polsce są rutynowo szczepione przeciw WZW B w pierwszej dobie życia - to element Programu Szczepień Ochronnych.

__Co z odpornością mamy?__
- Po przechorowaniu WZW B organizm zwykle nabywa trwałą odporność.
- Jeśli choroba przejdzie w postać przewlekłą, trzeba być pod opieką lekarza, bo istnieje ryzyko powikłań, np. marskości czy raka wątroby.
- Najlepszym sposobem, żeby tego uniknąć, jest szczepienie przeciw WZW B - najlepiej przed planowaną ciążą.

__Co możesz zrobić jako przyszła mama?__
1. Upewnij się, że miałaś wykonane badanie HBsAg - najlepiej już na pierwszej wizycie ciążowej.
2. Jeśli jesteś nosicielką - bądź w stałym kontakcie z lekarzem prowadzącym, a także zgłoś to w szpitalu przed porodem.
3. Zadbaj o to, by Twoje dziecko otrzymało HBIG i szczepionkę natychmiast po porodzie.
4. Jeżeli jeszcze przed ciążą nie byłaś szczepiona przeciw WZW B, a jesteś w grupie ryzyka - zapytaj lekarza o możliwość szczepienia.
5. Pamiętaj: wczesne wykrycie i odpowiednie zabezpieczenie sprawia, że możesz spokojnie urodzić zdrowe dziecko.

WZW B to poważna choroba, ale w Polsce mamy dobrze opracowany system badań i profilaktyki w ciąży. Dzięki temu ryzyko zakażenia dziecka można niemal całkowicie wyeliminować. Najważniejsze jest, by wiedzieć o swoim statusie i podjąć odpowiednie działania razem z lekarzem.

*Źródła
Rekomendacje PTGiP, PTW i PTMR - Szczepienia kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących (2024)
Medycyna Praktyczna - „Czy szczepienie przeciwko WZW typu B w 1. dobie życia jest nadal uzasadnione?”
Pacjent.gov.pl - „Szczepienia noworodka w pierwszej dobie życia”
Szczepienia.info (PZH) - informacje o WZW B i szczepieniach*


Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) to choroba wywoływana przez wirus, który atakuje wątrobę. Na...

WZW typu B

hepatitis B

Toksoplazmoza to choroba wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Zarażenie następuje najczęściej poprzez:

- spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa zawierającego cysty pasożyta,
- jedzenie niemytych owoców i warzyw, które mogły być zanieczyszczone ziemią lub kałem kota,
- kontakt z zainfekowaną ziemią (np. praca w ogrodzie),
- zanieczyszczoną wodę lub sprzęty kuchenne.

U dorosłych często przebiega bezobjawowo, albo z objawami przypominającymi grypę - gorączką, bólami mięśni, powiększonymi węzłami chłonnymi, zmęczeniem. W Polsce szacuje się, że 50-70 % kobiet w ciąży ma już przeciwciała IgG, co świadczy o wcześniejszym kontakcie z pasożytem i daje pewien stopień odporności. 

Ale uwaga: jeżeli dojdzie do pierwotnego zakażenia w czasie ciąży - czyli gdy kobieta nie była dotąd zakażona - pasożyt może przeniknąć przez łożysko i zagrozić dziecku. Toksoplazmoza wrodzona może mieć ciężkie konsekwencje - uszkodzenia mózgu, oczu, układu nerwowego, a nawet poronienie lub obumarcie płodu.

__Diagnostyka w ciąży - co się bada i kiedy__
- Zaleca się wykonanie serologicznych badań przeciwciał IgG i IgM możliwie wcześnie - już podczas pierwszej wizyty prenatalnej.
- Jeżeli wynik pokaże brak przeciwciał (IgG ujemne), wskazane jest powtarzanie badań co trymestr - by wychwycić ewentualne nowe zakażenie.
- W przypadku dodatnich IgM lub podejrzenia świeżego zakażenia - wykonuje się kolejne testy, ocenę awidności przeciwciał IgG (aby sprawdzić, czy zakażenie jest “świeże” czy dawne). 
- Jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, można rozważyć amniopunkcję i oznaczenie DNA pasożyta w płynie owodniowym (PCR) - by stwierdzić zakażenie płodu.
- W Polsce badania przesiewowe w kierunku toksoplazmozy nie są obowiązkowe, choć w rekomendacjach PTG (Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego) są zalecane przy ocenie ryzyka zarażenia.

__Ryzyko transmisji i konsekwencje dla dziecka__
- Im później w ciąży nastąpi zakażenie, tym większe prawdopodobieństwo przeniesienia pasożyta na płód - np. w III trymestrze ryzyko transmisji może sięgać nawet 20–60 %, choć powikłania są częściej łagodniejsze. 
- W I trymestrze transmisja zdarza się rzadziej, ale jeśli do niej dojdzie - konsekwencje są często cięższe (poronienie, uszkodzenie płodu).
- U dzieci z toksoplazmozą wrodzoną mogą wystąpić późne powikłania - szczególnie wady wzroku (zmiany w siatkówce), problemy neurologiczne, opóźnienia rozwoju, które mogą ujawnić się dopiero w dzieciństwie lub młodości.
- Choć większość zakażeń wewnątrzmacicznych kończy się bez oczywistych objawów u noworodka, ryzyko pozostaje realne i wymaga obserwacji. 

__Jak leczyć, jeśli dojdzie do zakażenia__
- Leczenie toksoplazmozy w ciąży polega głównie na lekach parazytostatycznych - najczęściej stosuje się spiramycynę jako środek zmniejszający transmisję pasożyta do płodu.
- Jeśli badania wskazują, że płód jest zakażony, leczy się kombinacją pirymetaminy + sulfadiazyny oraz dodaje kwas folinowy, by zmniejszyć toksyczność leku.
- Pirymetaminy nie stosuje się w I trymestrze ze względu na ryzyko dla płodu.
- Leczenie trwa zwykle do końca ciąży, pod ścisłą kontrolą morfologii krwi, funkcji nerek i wątroby - niezbędne są regularne badania kontrolne.
- Po porodzie noworodka obserwuje się, wykonuje się badania serologiczne i jeśli zachodzi potrzeba, wdraża się leczenie odpowiednio do stanu dziecka. 

__Co możesz zrobić, by zminimalizować ryzyko__
To bardzo ważne - te zasady mogą naprawdę pomóc zmniejszyć szansę zakażenia:
1. Unikaj spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa. Mięso dokładnie obrób cieplnie.
2. Dokładnie myj owoce, warzywa (szczególnie te, które miały kontakt z ziemią).
3. Używaj osobnych desek, noży i naczyń do surowego mięsa i innych produktów. Myj ręce dokładnie po kontakcie z surowym mięsem, ziemią, owocami/warzywami.
4. Prace ogrodowe wykonuj w rękawiczkach, unikaj kontaktu z glebą bez ochrony dłoni.
5. Jeśli masz kota - sprzątaj kuwetę codziennie, najlepiej w rękawiczkach, a potem myj ręce. Nie powinnaś jeść surowego mięsa, którym możesz karmić kota.
6. Unikaj picia nieprzegotowanej wody, zwłaszcza w rejonach, gdzie woda może być zanieczyszczona.

*Źródła
MP.pl – „Toksoplazmoza w ciąży” Medycyna Praktyczna
Ginekologika – „Toksoplazmoza: diagnostyka i leczenie” Ginekologika
“Toksoplazmoza wrodzona: aktualny stan wiedzy” Medycyna Praktyczna
Rekomendacje PRZEGLĄD EPIDEMIOLOGICZNY – zalecenia postępowania w toksoplazmozie Pteilchz
Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna / GIS – opis drogi zakażenia, częstość i ryzyko transmisji w Polsce Gov.pl*


Toksoplazmoza to choroba wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Zarażenie następuje najczę...

Toksoplazmoza

toxoplasmosis

Różyczka to wirusowa choroba przenoszona drogą kropelkową - zwykle przebiega łagodnie, ale jeśli trafisz na ciążę i nie masz odporności, może być groźna. Objawy to najczęściej: wysypka (zaczyna się na twarzy i szyi, potem przechodzi na tułów i kończyny), powiększone węzły chłonne (zwłaszcza za uszami, na karku), czasem gorączka, katar lub ból gardła.
U zdrowych dorosłych często choroba mija bez poważnych konsekwencji. Ale w ciąży to, co na pozór łagodne, może stanowić ryzyko - szczególnie, jeśli jesteś w pierwszych tygodniach ciąży i nie jesteś uodporniona.

__Dlaczego różyczka w ciąży to temat, na który warto zwrócić uwagę?__
- Zakażenie różyczką we wczesnej ciąży (szczególnie do ok. 12.–16. tygodnia) może prowadzić do wad wrodzonych, poronienia lub obumarcia płodu.
- Skutki mogą być różnorodne: wady serca, zaburzenia słuchu, wzroku, opóźnienia rozwoju, problemy neurologiczne - zależnie od tego, który narząd wirus zaatakuje.
- U kobiety w ciąży zwykle nie występuje silny przebieg choroby - ale to nie eliminuje ryzyka dla płodu.
- W Polsce standardowo sprawdza się odporność na różyczkę ciężarnych - już na pierwszej wizycie może być zlecone oznaczenie przeciwciał (IgG). Jeśli masz ochronne przeciwciała, jesteś uodporniona.

__Co z szczepieniami - kiedy i jak działa profilaktyka?__
- W Polsce szczepienie przeciw różyczce jest częścią szczepionki skojarzonej MMR (odra, świnka, różyczka).
- To szczepionka żywa atenuowana - dlatego nie wykonuje się jej w czasie ciąży.
- Jeśli okaże się, że nie masz odporności (wynik badania IgG niski lub ujemny), najlepsze, co możesz zrobić, to unikanie kontaktu z osobami chorymi, szczególnie w sezonach wirusowych.
- Szczepienie MMR zaleca się wykonać przynajmniej na miesiąc przed zajściem w ciążę - by dać organizmowi czas na wytworzenie odporności.
- Po porodzie, jeśli okaże się, że nie miałaś odporności, lekarz może zaproponować szczepienie - wtedy już nie będzie przeciwwskazania wynikającego z ciąży.
- Po szczepieniu MMR nie stwierdzono zagrożeń dla dziecka w czasie karmienia piersią. 

__Co zrobić, jeśli nie masz odporności?__
1. Unikaj bliskiego kontaktu z osobami mającymi wysypkę lub objawy infekcji  szczególnie dzieci, które często są nosicielami wirusa.
2. Jeśli jesteś uodporniona (masz przeciwciała IgG) - super, nie musisz się obawiać tego konkretnego wirusa.
3. Jeśli okaże się, że przeciwciała są niewystarczające lub ich brak - zachowaj szczególną ostrożność i zgłoś się do lekarza przy pierwszych objawach wysypki lub kaszlu.
4. Po porodzie porozmawiaj z lekarzem o szczepieniu MMR, jeśli okazało się, że nie miałaś odporności.

*Źródła
Szczepienia.Info – informacja o szczepionce przeciw różyczce i charakterystyce choroby
Pacjent.gov.pl – artykuł „Różyczka – czy to groźna choroba?”
BabkaMedica – „Różyczka w ciąży – przyczyny, profilaktyka, leczenie”
MP.pl – „Zespół różyczki wrodzonej – opis przypadku i przegląd piśmiennictwa”
PublicHealth (materiał o różyczce a ciąża)*


Różyczka to wirusowa choroba przenoszona drogą kropelkową - zwykle przebiega łagodnie, ale jeśli tra...

Różyczka

rubella

Parwowirus B19 to wirus oddechowy, który u dorosłych często daje objawy podobne do przeziębienia - gorączka, katar, przeziębienie. W dzieciństwie nierzadko spotykamy go jako rumień zakaźny - z typową wysypką na twarzy, a nastepnie tułowiu.
U większości dorosłych (i wielu ciężarnych) nabywa się odporności - badania pokazują, że ponad połowa kobiet w ciąży już miała kontakt z parwowirusem i ma przeciwciała (IgG).
Ale jeśli zakażenie wystąpi pierwszorazowo podczas ciąży, to istnieje ryzyko przeniesienia na płód, a to - w rzadkich przypadkach - może prowadzić do niedokrwistości płodu, obrzęku, a w skrajnym wypadku do poronienia. 

__Jak przebiega zakażenie w ciąży i jakie jest ryzyko?__
- Ryzyko transmisji wirusa od matki do płodu szacuje się na 17-33 % w przypadku pierwotnego zakażenia.
- Największe zagrożenie pojawia się, gdy zakażenie następuje w pierwszej połowie ciąży - szczególnie między około 10. a 20. tygodniem.
- Najczęstsze powikłania u płodu to niedokrwistość, niewydolność krążeniowo-naczyniowa, obrzęk ogólnoustrojowy (hydrops) lub nawet śmierć płodu przy bardzo ciężkich zakażeniach.
- Na szczęście większość przypadków zakażeń w ciąży przebiega bez konsekwencji dla dziecka - nie pojawiają się objawy u płodu ani u noworodka.

__Jak stawia się diagnozę, jeśli podejrzewasz zakażenie?__
1. Jeśli masz objawy przeziębieniowe + wysypkę + stawy Cię bolą, lekarz może zlecić badania serologiczne (przeciwciała IgM, IgG). 
2. Jeżeli wynik wskazuje na pierwotne zakażenie (IgM dodatnie, IgG ujemne lub niskie) - wtedy wdraża się bardziej intensywną obserwację ciąży.
3. Obserwacja płodu odbywa się m.in. przez ultrasonografię - ocenia się przepływy w tętnicy środkowej mózgu (doppler MCA), objawy obrzęku, ilość płynu owodniowego. 
4. W bardzo ciężkich przypadkach można rozważać transfuzję wewnątrzmaciczną krwi do płodu.

Warto podkreślić: nie ma specyficznego leku przeciwwirusowego przeciw parwowirusowi B19, więc leczenie jest objawowe i monitorujące.

__Co możesz zrobić, by zminimalizować ryzyko__
- Unikaj kontaktu z osobami zakażonymi lub z objawami infekcji dróg oddechowych.
- Dobre mycie rąk, dezynfekcja powierzchni, zasłanianie ust przy kaszlu
- Jeśli w otoczeniu (np. w pracy, w przedszkolu) pojawią się przypadki rumienia zakaźnego - poinformuj lekarza
- Regularne wizyty kontrolne, ultrasonografia - by wcześnie wychwycić ewentualne zmiany u płodu

__Co warto zapamiętać?__
- Parwowirus jest zazwyczaj łagodny, ale pierwotne zakażenie w ciąży niesie ryzyko dla płodu - chociaż rzadkie
- Diagnostyka wymaga badań przeciwciał + obserwacji ultrasonograficznej
- Nie ma szczepionki ani leku specyficznego - profilaktyka to przede wszystkim unikanie kontaktu z chorymi
- W większości przypadków ciąża i dziecko kończą się bez poważnych konsekwencji

*Źródła
Olejniczak O. i in., Parvovirus B19 Infection in Pregnancy - Course of the Infection, Diagnosis and Management PMC
Artykuł „Parvovirus B19 infection during pregnancy: a problem not only for the gynaecologist” (PIMR) Pediatria i Medycyna Rodzinna
Malutan A. M. i in., Parvovirus B19 in Pregnancy - Do We Screen for Fifth Disease MDPI
SMFM / Human Parvovirus B19 in Pregnancy – rekomendacje diagnostyczne i postępowanie smfm.org
CDC / aktualne informacje o infekcji B19 i konsekwencjach ciąży CDC+1
Artykuł epidemiologiczny „Parvovirus B19 infection in five European countries” PMC*


Parwowirus B19 to wirus oddechowy, który u dorosłych często daje objawy podobne do przeziębienia - g...

Parwowirusy

parvovirus


Ospa wietrzna (varicella) wywoływana jest przez wirus varicella zoster (VZV). Przenosi się bardzo łatwo - zarówno drogą powietrzną (kropelkową), jak i przez bezpośredni kontakt ze skórą osoby zakażonej (np. dotknięcie pęcherzyka).

Objawy zwykle zaczynają się od ogólnego osłabienia organizmu, gorączki i uczucia złego samopoczucia, a potem pojawia się swędząca wysypka w formie pęcherzyków - najpierw na tułowiu, potem rozlewa się na całe ciało.

Większość kobiet w wieku dorosłym przeszło ospę w dzieciństwie i ma odporność. Jeśli nie jesteś pewna, czy przeszłaś ospę lub byłaś szczepiona - warto poprosić położną lub lekarza o test na obecność przeciwciał (IgG przeciw VZV).

Ale uwaga: pierwotna infekcja ospą w ciąży może stanowić zagrożenie dla mamy i dziecka, dlatego ważne jest rozpoznanie, monitorowanie i ewentualne leczenie.

__Co może się zdarzyć w ciąży - ryzyko i powikłania__
*U mamy*
- Ospa w ciąży często przebiega ciężej niż u osób nie będących w ciąży - ryzyko wystąpienia powikłań, takich jak zapalenie płuc, wzrasta. 
- Jeśli choroba rozwija się w późniejszych tygodniach ciąży lub blisko porodu, przebieg bywa trudniejszy (większa zaraźliwość, wyższe ryzyko dla płuc).
- W bardzo rzadkich przypadkach ospa może prowadzić do ciężkich powikłań ogólnoustrojowych, zwłaszcza gdy odporność organizmu jest osłabiona.

*Dla dziecka (płodu / noworodka)*
- Jeśli matka zakaża się w pierwszym lub drugim trymestrze (np. między około 13. a 20. tygodniem), istnieje ryzyko zespołu ospy wrodzonej - może objawiać się m.in. bliznami skórnymi, wadami kończyn, zaburzeniami neurologicznymi, zmianami w oczach.
- W okresie okołoporodowym (5 dni przed porodem do 2 dni po porodzie) matka zakażona ospą stanowi realne zagrożenie dla noworodka - wirus może zostać przekazany w czasie porodu albo tuż po nim, a noworodki są bardzo wrażliwe.
- U dzieci zakażonych w tych warunkach mogą wystąpić ciężkie postacie choroby.

__Diagnostyka i postępowanie__
- Jeżeli miałaś kontakt z osobą chorą na ospę, a Twój status odpornościowy nie jest jasny - lekarz może zlecić badanie serologiczne przeciwciał (IgG, IgM) przeciw VZV.
- Jeżeli wynik wskazuje, że nie masz odporności (IgG ujemne), a miałaś ekspozycję - rozważa się podanie immunoglobuliny specyficznej VZIG w ciągu 72-96 godzin od kontaktu, aby zmniejszyć ryzyko ciężego przebiegu.
- Jeśli wystąpią objawy ospy - charakterystyczna wysypka + gorączka - wdraża się monitorowanie i leczenie zgodnie z zaleceniami specjalistów.
- W przypadku powikłań u mamy (np. zapalenie płuc), stosuje się leczenie przeciwwirusowe (acyklowir) - w cięższych przypadkach dożylnie. 
- Niezależnie od tego, leczenie objawowe (leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, leki łagodzące świąd) jest ważne jako wsparcie organizmu. 

__Jak się zabezpieczyć i co możesz zrobić?__
1. __Szczepienie przed ciążą__: jeżeli jeszcze nie miałaś ospy wietrznej i nie jesteś odporna, warto zaszczepić się przed planowaną ciążą - to najlepszy sposób, by uniknąć ryzyka zakażenia w ciąży. 
2. __W ciąży__ - nie szczepisz się na ospę - szczepionka to szczepionka żywa i jest przeciwwskazana u ciężarnych. 
3. __Jeżeli miałaś kontakt z chorym__ - poinformuj lekarza jak najszybciej, aby rozważyć immunoglobulinę VZIG lub inne środki ochronne.
4.__Staraj się unikać kontaktu__ z osobami chorującymi na ospę, szczególnie w sezonach infekcyjnych lub tam, gdzie są dzieci.
5. __W razie objawów - natychmiast zgłoś się do lekarza__ i wykonaj zalecane badania.

*Źródła
Postępowanie w przypadku ospy wietrznej u kobiet w ciąży – MP.pl / wytyczne SOGC / Varicella guidelines Medycyna Praktyczna
Ospa wietrzna u kobiet w ciąży – Wytyczne RCOG Medycyna Praktyczna
Ospa wietrzna – objawy, leczenie, powikłania (PolMed) POLMED
Ospa wietrzna i półpasiec w ciąży — PBKM (opis ryzyka i immunoglobuliny) PBKM
Ospa wietrzna i półpasiec u kobiet w ciąży — artykuł medyczny Viamedica Vademecum Journals+2Vademecum Journals+2*

Ospa wietrzna (varicella) wywoływana jest przez wirus varicella zoster (VZV). Przenosi się bardzo ła...

Ospa wietrzna

chickenpox

Odra to wirusowa choroba zakaźna, która przenosi się bardzo łatwo - drogą powietrzną, poprzez kaszel, kichanie, a wirus może pozostawać w powietrzu lub na powierzchniach przez nawet kilka godzin po opuszczeniu pomieszczenia przez zakażoną osobę. 

W pierwszych dniach zakażenie przypomina cięższe przeziębienie: katar, suchy kaszel, gorączka, światłowstręt, a potem pojawia się charakterystyczna wysypka - zazwyczaj zaczyna się na twarzy i szyi, a potem rozszerza się na całe ciało. 
U kobiet w ciąży zachorowanie na odrę bywa bardziej poważne niż u osób nie będących w ciąży - zwiększa się ryzyko powikłań, takich jak zapalenie płuc, hospitalizacja, a także możliwe są negatywne skutki dla ciąży i dziecka. 

__Odporność i diagnostyka__
Jeśli przeszłaś odrę w dzieciństwie lub byłaś szczepiona przeciwko odrze (często jako część szczepionki MMR - odra, świnka, różyczka), bardzo możliwe, że masz dziś odporność. Przeciwciała, które masz, mogą chronić Ciebie i dziecko. 
Jeśli nie masz udokumentowanej odporności, lekarz może zlecić badania krwi, aby sprawdzić poziom przeciwciał. Diagnostyka łączy objawy kliniczne, wywiad (czy przeszłaś odrę albo czy byłaś szczepiona) oraz badania laboratoryjne.

__Ryzyko w ciąży - co może się zdarzyć__
- U kobiety w ciąży odra częściej prowadzi do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, odwodnienie, gorączka - z większym ryzykiem hospitalizacji niż u osób niebędących w ciąży.
- Ciąża może być powikłana - istnieje ryzyko przedwczesnego porodu lub utraty ciąży.
- Dla dziecka, jeśli matka zachoruje w ciąży, istnieje ryzyko, że wirus wpłynie negatywnie na rozwój płodu lub spowoduje komplikacje okołoporodowe (choć to rzadziej się zdarza).
- Noworodki nie mają jeszcze własnej odporności; jeśli mama nie miała przeciwciał, dziecko może być bardziej podatne na infekcję odry po narodzinach.

__Co zrobić, aby się zabezpieczyć__
Ponieważ odra jest bardzo zakaźna, ochrona opiera się przede wszystkim na odporności - czyli szczepieniach przed ciążą - i unikaniu ekspozycji, gdy istnieje podejrzenie przypadku odry w otoczeniu.

- Nie szczepi się przeciw odrze w ciąży - szczepionka MMR zawiera żywe osłabione wirusy i jest przeciwwskazana w ciąży.
- Jeśli kobieta w wieku rozrodczym planuje ciążę i nie jest pewna swojej odporności, warto sprawdzić status i – jeśli trzeba – zaszczepić się przed ciążą.
- W przypadku kontaktu z osobą chorą na odrę - może być wskazane podanie szczepionki MMR jako profilaktyka poekspozycyjna, jeśli spełniasz kryteria (ale nie będąc już w ciąży).
- Unikaj bliskiego kontaktu z osobami podejrzewanymi o odrę, zwłaszcza w miejscach zatłoczonych i zamkniętych.

__Co można zrobić, gdy podejrzewasz zakażenie__
Jeśli podejrzewasz, że mogłaś zarazić się odrą w trakcie ciąży (np. ktoś bliski miał objawy, masz katar, kaszel + wysypkę), natychmiast skontaktuj się z lekarzem. Diagnostyka powinna być prowadzona szybko, a przebieg ciąży monitorowany ze szczególną uwagą.

*Źródła
Profilaktyka poekspozycyjna chorób zakaźnych - odra, MP.pl Medycyna Praktyczna
Odra - choroba zakaźna, jej przyczyny, objawy i leczenie, MP.pl Medycyna Praktyczna
Odra i szczepienia przeciw odrze - FAQ PZH Szczepienia.Info
Rekomendacje PTGiP (ginekologia) - kobiety w ciąży szczególne ryzyko odry Vademecum Journals
Odra - objawy, profilaktyka i szczepienia (drmax) Dr. Max platforma rezerwacyjna*


Odra to wirusowa choroba zakaźna, która przenosi się bardzo łatwo - drogą powietrzną, poprzez kaszel...

Odra

measles

Listerioza jest chorobą bakteryjną wywoływaną przez Listeria monocytogenes. To jedna z tych infekcji, która często przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo, ale w ciąży może być poważna, szczególnie dla dziecka. 
Wiele kobiet już w ciągu życia miało styczność z bakterią i nabyło pewną odporność, ale u ciężarnych układ odpornościowy działa inaczej - to sprawia, że ryzyko pełnoobjawowego zakażenia wzrasta.

__Jak dochodzi do zakażenia i kiedy ciąża jest najbardziej narażona?__
Do zakażenia dochodzi głównie drogą pokarmową - przez spożycie żywności skażonej Listeria, np. surowego mięsa, niepasteryzowanego mleka, serów miękkich, warzyw/owoców nieumytych, wędlin, gotowych dań przechowywanych w lodówce.

Bakteria Listeria monocytogenes ma zdolność namnażania się w warunkach chłodniczych - nawet w temperaturach bliskich 0 °C - stąd produkty długo przechowywane w lodówce mogą być ryzykowne.
Ryzyko pełnoobjawowej listeriozy jest wyższe w III trymestrze, kiedy układ odpornościowy ciężarnej jest dodatkowo obciążony.

Inkubacja (czas od spożycia skażonej żywności do pojawienia się objawów) może być różna - od kilku dni do nawet kilku tygodni czy miesięcy.

__Objawy - co możesz zauważyć__
Często w przypadku listeriozy nie ma wyraźnych objawów - infekcja przebiega łagodnie lub w ogóle bezobjawowo. 
Jeśli jednak objawy się pojawią, mogą wyglądać jak grypa lub zakażenie ogólne:
- gorączka, dreszcze
- bóle mięśni, stawów
- osłabienie, złe samopoczucie
- objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka
- ból głowy
- w bardziej zaawansowanych przypadkach bakteriemia (obecność bakterii we krwi), zakażenie narządów, jeśli bakteria przeniknie dalej 

__Co może się stać z płodem i noworodkiem?__
To kluczowy fragment - tutaj listerioza może być naprawdę groźna.
- Listeria może przeniknąć przez łożysko i zarazić płód - dochodzi do wewnątrzmacicznego zakażenia.
- Może prowadzić do niedotlenienia płodu, zahamowania wzrostu, poronienia, obumarcia płodu czy porodu przedwczesnego (przed 37. tygodniem).
- U noworodków może spowodować sepsę, zapalenie płuc, zakażenia układu nerwowego lub inne powikłania o ciężkim przebiegu. 
- W Polsce odnotowano przypadki wrodzonej listeriozy - między 2012 a 2021 rokiem było 37 takich przypadków.
- Choć choroba jest rzadka, jest traktowana jako poważne zagrożenie w ciąży. 

__Diagnostyka i leczenie__
- Jeśli podejrzewasz zakażenie (np. występowanie objawów + ryzyko ekspozycji), lekarz może zlecić posiewy bakterii (krew, płyn owodniowy, łóżysko) i badania laboratoryjne.
- Leczenie listeriozy w ciąży zwykle polega na antybiotykach - często stosuje się ampicylinę lub alternatywnie inne bezpieczne antybiotyki w ciąży.
- Czas stosowania antybiotyków bywa dłuższy, by upewnić się, że bakterie są zwalczone i żeby zabezpieczyć płód.
- Leczenie musi być prowadzone starannie, ponieważ niewłaściwe dawkowanie lub zbyt krótki czas terapii mogą prowadzić do niepowodzenia.
- W wielu przypadkach ciężarne są hospitalizowane przy potwierdzonej infekcji, by monitorować stan matki i dziecka.

__Jak się chronić - praktyczne zasady__
To część, którą naprawdę warto, by każda przyszła mama znała:
Unikaj produktów ryzykownych: surowego lub niedogotowanego mięsa, niepasteryzowanego mleka i serów miękkich, wędlin, gotowych dań, ryb surowych czy wędzonych.

Dokładne mycie owoców i warzyw - nawet tych, które wyglądają czysto.

Obróbka cieplna - podgrzewaj dokładnie, aż danie będzie gorące w środku, przynajmniej 70 °C przez parę minut - bakterie giną pod wpływem ciepła.

Unikaj kontaktu między surowym mięsem a powierzchniami, które używasz do przygotowania warzyw (oddziel deski, noże).

Myj ręce przed i po przygotowaniu posiłków, po kontakcie z surowym jedzeniem, po kontakcie ze zwierzętami.

Unikaj żywności “na wynos”, która może być przechowywana długo w lodówce i nie została dostatecznie podgrzana przed podaniem.

*Źródła
PBKM - „Listerioza w ciąży” (objawy, leczenie, profilaktyka) PBKM
Medicover - „Listerioza u kobiet w ciąży – objawy i leczenie” Porody
PubMed - „Listeriosis in Poland 2012-2021” (epidemiologia) PubMed
Ginekologika - „Listerioza w ciąży – ciche zagrożenie?” Ginekologika
GIS / Główny Inspektorat Sanitarny - informacja o listeriozie Gov.pl
Przegląd kliniczny „Clinical management of women with listeriosis risk during pregnancy” *


Listerioza jest chorobą bakteryjną wywoływaną przez Listeria monocytogenes. To jedna z tych infekcji...

Listerioza

listeria

Krztusiec (inaczej koklusz) to bakteryjna choroba układu oddechowego, bardzo zaraźliwa i przenoszona drogą kropelkową. Na początku przypomina przeziębienie - katar, kaszel, lekką gorączkę - ale potem może rozwinąć się w uporczywy, napadowy kaszel, który długo się utrzymuje. Choć kobieta w ciąży nie może „zarazić” płodu bezpośrednio przez łożysko, ryzyko dotyczy noworodka po narodzinach, zwłaszcza gdy ma kontakt z osobą zakażoną. Wczesne leczenie antybiotykiem zmniejsza objawy i zaraźliwość, ale nie zastępuje profilaktyki.

__Dlaczego warto o tym mówić w ciąży?__
- U noworodków krztusiec może przebiegać bardzo ciężko - z ryzykiem powikłań: zapalenia oskrzeli, niedotlenienia, a nawet hospitalizacji.
- Dziecko, które dopiero przyjdzie na świat, przez pierwsze tygodnie nie jest chronione własnymi szczepieniami, więc ochrona pasywna od matki ma duże znaczenie.
- Zakażenie w otoczeniu (np. od rodziców, rodzeństwa, opiekunów) może być groźne, dlatego warto działać prewencyjnie.

__Czy i kiedy można się zaszczepić przeciw krztuścowi w ciąży?__
Tak i to od niedawna z lepszym dostępem niż wcześniej. Oto najnowsze ustalenia:
- Od 15 października 2024 r. kobiety w ciąży w Polsce mogą bezpłatnie zaszczepić się przeciw krztuścowi (szczepionka Tdap – łącząca komponenty przeciw krztuścowi, błonicy i tężcowi) w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
- Zalecany moment na podanie tej szczepionki to między 27. a 36. tygodniem ciąży - czyli w III trymestrze.
- W uzasadnionych przypadkach (np. wysokie ryzyko przedwczesnego porodu) możliwe jest podanie szczepionki już po ukończeniu 20. tygodnia ciąży, jeśli lekarz tak oceni.
- Karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania do stosowania szczepionki Tdap - można ją podać w okresie laktacji.

__Rekomendacje i charakter szczepionki__
- W Polskim Programie Szczepień Ochronnych (PSO) krztusiec (w składzie Tdap) jest szczepieniem zalecanym u kobiet ciężarnych
- Szczepionka stosowana to wersja bezkomórkowa (acelluarna) Tdap - niższa dawka antygenów błonicy i krztuśca - bezpieczna dla matki i dziecka.
- Celem szczepienia matki jest wytworzenie przeciwciał, które przedostaną się przez łożysko i zapewnią dziecku ochronę pasywną w pierwszych miesiącach życia.

__Jak wygląda dostęp do szczepienia, praktyka i wyzwania__
- Aby skorzystać z bezpłatnego szczepienia, nie potrzebujesz recepty ani skierowania - wystarczy zgłosić się do swojego lekarza POZ.
- Lekarz POZ kwalifikuje do szczepienia w ujętym przedziale czasowym, ewentualnie wspólnie z lekarzem prowadzącym ciążę decyduje o wcześniejszym podaniu w szczególnych przypadkach.
- Pomimo dostępności szczepienia, jego akceptacja wśród kobiet w ciąży jest stosunkowo niska. W jednym z badań ok. 17 % kobiet zadeklarowało, że się zaszczepiło, mimo że 50 % uważała szczepionkę za bezpieczną.
- Edukacja i świadomość są kluczowe - wiele kobiet mimo wiedzy o rekomendacji nie korzysta ze szczepienia.

__Co możesz zrobić, by chronić siebie oraz dziecko__
1. __Porozmawiaj z lekarzem lub położną__ o szczepieniu Tdap w czasie ciąży - szczególnie w III trymestrze.
2. __Zaszczep się w zalecanym przedziale (27.–36. tydzień)__ - to zwiększa prawdopodobieństwo przekazania przeciwciał dziecku.
3. __Karmienie nie przeszkadza__ - jeśli jeszcze nie zaszczepiłaś się przed porodem, można to zrobić w połogu.
4. __Szczep bliskich (strategia „kokonu”)__ - zaszczepienie osób dorosłych, które będą miały kontakt z maluszkiem (mąż, dziadkowie, rodzeństwo) zmniejsza ryzyko przeniesienia choroby.
5. __Obserwuj objawy__: długotrwały kaszel nasilający się nocą, napadowy charakter kaszlu, kaszel połączony z duszeniem się, wymiotami - to sygnały, aby skonsultować się z lekarzem.
6. __Działaj profilaktycznie__ - higiena (mycie rąk), ograniczanie kontaktu z osobami chorymi, unikanie dużych skupisk, zwłaszcza gdy jesteś w zaawansowanej ciąży lub już z noworodkiem.

*Źródła
Ministerstwo Zdrowia / gov.pl – „Szczepionka przeciw krztuścowi dla kobiet w ciąży” Gov.pl
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – informacje o szczepieniach krztuśćca Szczepienia.Info
MP.pl – artykuł o skierowaniu ciężarnej na bezpłatne szczepienie krztuścem Medycyna Praktyczna
Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników & Powiązane Towarzystwa – rekomendacje dotyczące szczepień kobiet ciężarnych (PSO) 
Badanie „Compliance of Pregnant Women with Recommendations for Vaccinations” – dane o odsetkach zaszcze­pień krztuścem w Polsce PubMed+1
Maternal Vaccination in Pregnancy – przegląd szczepień w ciąży (w tym krztuścowi) PMC
ECDC / Europejski kalendarz szczepień – zalecenie dotyczące szczepień krztuścem u kobiet w ciąży vaccine-schedule.ecdc.europa.eu+1
Strona szczepienia.pzh.gov.pl – zalecenia dot. krztuśca w ciąży Szczepienia.Info*


Krztusiec (inaczej koklusz) to bakteryjna choroba układu oddechowego, bardzo zaraźliwa i przenoszona...

Krztusiec

whooping cough

KZM to choroba wirusowa wywoływana przez wirusa przenoszonego przez ukąszenie kleszcza. Przy odpowiednich warunkach wirus może trafić do układu nerwowego i spowodować zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych.

Jeśli mieszkasz lub spędzasz czas w obszarach, gdzie kleszcze występują często (np. lasy, łąki, tereny zielone) - istnieje realne ryzyko zakażenia.

__Objawy i przebieg choroby__
- W pierwszej fazie często choroba przypomina grypę - gorączka, bóle mięśni, bóle głowy, ogólne osłabienie.
- Po kilku dniach (7–14 dni) niektóre osoby rozwijają objawy neurologiczne: sztywność karku, nudności, wymioty, zaburzenia świadomości, drgawki, objawy zapalenia opon mózgowych czy mózgu.
- U części chorych mogą pozostać trwałe powikłania neurologiczne - trudności z ruchem, zaburzenia pamięci, osłabienie.

__KZM w ciąży - jakie są zagrożenia?__
- Dotychczas brakuje pewnych danych potwierdzających, że wirus KZM przenosi się od matki na płód w czasie ciąży lub porodu.
- Jednak ze względu na ryzyko ciężkich postaci choroby neurologicznej - ochrona i zapobieganie kleszczom w ciąży ma sens.
- Decyzja o szczepieniu ciężarnej powinna być podejmowana indywidualnie - jeśli kobieta mieszka w bardzo wysokim ryzyku zakażenia, lekarz może rozważyć szczepienie. W Polsce szczepionki KZM są inaktywowane (zawierają wirusa niezdolnego do replikacji), co oznacza, że technicznie nie mogą wywołać samej choroby.
- Ulotka polskiego preparatu FSME-IMMUN wskazuje, że brak jest danych dotyczących stosowania go u kobiet ciężarnych - więc stosuje się ostrożnie, tylko gdy korzyści przewyższają ryzyko.

__Kiedy i jak się szczepić - co mówią polskie zasady__
W Polsce szczepionka przeciw KZM jest dostępna, ale nie jest obowiązkowa.
- Standardowy cykl podstawowy to 3 dawki:

1. pierwsza dawka,
2. druga po 1-3 miesiącach,
3.trzecia po 9-12/5-12 miesiącach - w zaleznosci od stosowanego preparatu

- W trybie przyspieszonym druga dawka może być podana już po 14 dniach, gdy zależy Ci na szybszej ochronie.
- Odpowiednio zaszczepieni ludzie uzyskują wysoką ochronę - nawet do ~95 % po pełnym cyklu. 
- Najlepiej zacząć szczepienia wcześniej przed sezonem kleszczy (np. zimą lub wczesną wiosną). Dzięki temu ochrona jest już aktywna, gdy kleszcze działają intensywnie.

__Jak postępować w ciąży - środki ostrożności i profilaktyka__
1. Unikaj ukąszeń kleszczy -  to najpewniejsza ochrona, jeśli nie możesz zaszczepić się w trakcie ciąży.
- noś ubrania osłaniające nogi i ręce, najlepiej jasne - żeby łatwo zauważyć kleszcza,
- stosuj repelenty dopuszczone w ciąży,
- unikaj przechodzenia przez gęste zarośla, wysokie trawy.

2. Jeżeli jesteś w regionie o wysokiej zapadalności i lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko - możliwe jest rozważenie szczepienia (jako opcja „na życzenie”) po indywidualnej ocenie.
3. Jeśli miałaś już dawki szczepionki przed ciążą - kontynuacja może być możliwa, ale też po konsultacji z lekarzem.
4. Ważne: jeśli zauważysz u siebie objawy neurologiczne lub objawy choroby po ukąszeniu - natychmiast zgłoś się do lekarza.

*Źródła
MP.pl - „Ciąża a szczepienie przeciwko odkleszczowemu zapaleniu mózgu” Medycyna Praktyczna
Charakterystyka produktu FSME-IMMUN - informacje o przeciwwskazaniach i danych bezpieczeństwa w ciąży webfiles.pfizer.com
DOZ.pl - artykuł o szczepieniu przeciw KZM, wskazaniach i ostrożnościach DOZ
Ulotka FSME-IMMUN - brak danych dotyczących stosowania w ciąży Rejestry Medyczne
MP.pl - ogólne zasady szczepień przeciw KZM i ciąża jako niekonieczne przeciwwskazanie Medycyna Praktyczna
PZH / szczepienia.pzh.gov.pl — informacje o planowaniu szczepienia przeciw KZM przed sezonem kleszczy Szczepienia.Info*


KZM to choroba wirusowa wywoływana przez wirusa przenoszonego przez ukąszenie kleszcza. Przy odpowie...

Kleszczowe zapalenie mózgu

pexels-artempodrez-4492047

Nasi eksperci mają wiedzę i doświadczenie, dzięki którym dostarczą Wam najlepszych informacji na temat ciąży, połogu i pierwszych 2 lat życia dziecka.

Drużyna ekspertów Preglife

Ciąża dzieli się na 4 trymestry. Pierwsze 3 obejmują czas, kiedy dziecko jest w łonie matki, a 4 to czas, kiedy maluszek jest już na świecie. Dowiedz się więcej o każdym z tych etapów.

Śledź rozwój swojego dziecka tydzień po tygodniu i dowiedz się wszystkiego na temat zmian, jakie zachodzą w Twoim ciele (lub ciele Twojej partnerki).

Jeśli masz pytania, sugestie lub reklamacje, prześlij nam e-mail, a odpowiemy w ciągu 2-5 dni roboczych. Jeśli aplikacja sprawia kłopoty, nie zapomnij napisać, na jakim urządzeniu z niej korzystasz, jaki masz system operacyjny oraz którą wersję aplikacji. Ważne też, czy masz konto użytkownika.

Firma

Wybór innego regionu spowoduje zmianę języka oraz zawartości aplikacji Preglife.

Zmień region

Dobry research i informacje w 100% bazujące na faktach to nasz główny cel. Poznaj umysły, które stoją za naszą aplikacją i tekstami.

Autorzy - Preglife

Kontakt - Preglife

FAQ - Preglife

Preglife to numer jeden wśród aplikacji ciążowych w Skandynawii. Wybierają ją też tysiące użytkowników w Europie i Stanach Zjednoczonych. Ciąża to poważna sprawa. Czekają Was prawdopodobnie wzloty i upadki. Jednego jednak możecie być pewni: Preglife będzie towarzyszył Wam na dobre i na złe. Z naszą aplikacją poczujesz się bezpiecznie, znajdziesz w niej rzetelne artykuły oparte na badaniach naukowych, bez tematów tabu. Dzięki temu kolejne etapy ciąży pokonasz z dumnie podniesionym czołem i pokojem w sercu.

Śledź przebieg ciąży & rozwój dziecka

Wyniki wyszukiwania

Trymestr 1-4 - oto, czego się po nich spodziewać - Preglife

Ciąża tydzień po tygodniu

Wszystkie trymestry

Podczas ciąży jest powszechne cierpienie z powodu wielu dolegliwości. Z tego powodu zebraliśmy tu różne problemy związane z ciążą, aby pomóc ci z ich przyczynami i skutkami.

Objawy

Zebraliśmy tu artykuły, w których znajdziesz informacje o dolegliwościach ciążowych oraz chorobach, które mogą dać się we znaki przyszłym mamom.

Zmień region

Choroby

Objawy stanu przedrzucawkowego – kiedy natychmiast do lekarza?

Choroby

Cukrzyca ciążowa

Dolegliwości i komplikacje

Zatrucie ciążowe

Choroby

Niedokrwistość, czyli anemia

Choroby

Grypa

Choroby

Wirus RSV

Choroby

WZW typu B

Choroby

Toksoplazmoza

Choroby

Różyczka

Choroby

Parwowirusy

Choroby

Ospa wietrzna

Choroby

Odra

Choroby

Listerioza

Choroby

Krztusiec

Choroby

Kleszczowe zapalenie mózgu

Zmień region